Stimulering Ontwikkeling
J.M. Beelen
Beekstraat 71
6001 GH Weert
tel. werk: 0495-550100
tel. privÚ: 0475-503108
beeleninpp@planet.nl

IAS

Auditieve verwerkingsproblemen (APD)

Klik hier voor meer info over Dr Kjeld V. Johansen, de ontwikkelaar van IAS, en zijn therapie.

Via onze zintuigen staan we in contact met de wereld om ons heen. Zij helpen ons onze omgeving waar te nemen en te ordenen. Het gehoor is daarbij waarschijnlijk het belangrijkste zintuig omdat het toegang biedt tot de gesproken taal, die vereist is voor de ontwikkeling van spraak, taal en communicatie in algemene zin.

De ontwikkeling van spraak en taal bij kinderen is een continu proces, waarbij de eerste levensjaren van het grootste belang zijn (zie ook het overzicht van Stollman, 2003). Een normaal functioneren van de zintuiglijke gehoororganen en de gehoorbanen zijn vereisten voor een normale ontwikkeling van spraak en taal bij kinderen. Bij een aantal kinderen is de ontwikkeling van spraak en taal echter gestoord en hun vermogen tot efficiŰnt communiceren ontwikkelt zich daardoor niet zoals het hoort.

Het afgelopen decennium is er aan het onderwerp van (centrale) auditieve verwerkingsstoornissen in toenemende mate aandacht besteed vanwege het mogelijke verband dat er bestaat tussen auditieve verwerkingsstoornissen en leerproblemen in het algemeen en taalstoornissen in het bijzonder.

Om een beter inzicht te krijgen in auditieve verwerkingsstoornissen, is het van belang om te weten welke rol auditieve verwerking speelt bij gesproken taal en te begrijpen op welke manier het vermogen tot communiceren en leren van een persoon hierdoor be´nvloed wordt.

Linker hersenhelft Rechter hersenhelft
  • Gewoonlijk is deze hersenhelft overwegend betrokken bij het taalproces en bij de opslag van lexicale informatie, de syntaxisvorming, fonologische verwerking en de vorming van spraak.
  • Kan willekeurige gelaatsuitdrukkingen genereren.
  • Inzake ruimtelijke aandacht en visuele zoekmogelijkheden: uiterst systematisch voor wat betreft de opmerking van een visueel doel tegen een achtergrond van contrasten.
  • Meer analytisch, beter in het ontleden van een geheel in onderdelen. Verder ook meer fonologisch en meer lingu´stisch gericht (met name voor wat betreft semantiek en syntaxis) en beter in staat tot deelname in denkprocessen.
  • Sommige lingu´stische verwerkingsmogelijkheden, echter eenvoudiger en meer willekeurig geordend.
  • Meer aangepast voor de opmerking en herkenning van gezichten, met name onbekende gezichten en verantwoordelijk voor de interpretatie van veel onwillekeurige gelaatsuitdrukkingen.
  • Beoordeelt een visuele omgeving op minder georganiseerde aspecten. Blijkt beter in staat om de aandacht los te laten, te verleggen en opnieuw te vestigen.
  • Dominant aanwezig bij de herkenning van de onderdelen van een groter geheel ("Gestaltsyntheseö), aanbrengen van volgorde, visueel-ruimtelijk inzicht, wiskunde, rekenen, kunst en muziek, verwerking van de nonlingu´stische aspecten van communicatie, abstract redeneren en vergelijkbare taken.

Tabel: Schematisch overzicht van de functies van linker- en rechterhersenhelft (volgens Bellis, 2003).

Achtergrond

Sommige leerplichtige kinderen hebben normale gehoordrempels en lijken toch een hoorstoornis te hebben. Ze worden door hun ouders en docenten beschreven als kinderen die niet zeker weten wat ze horen, die problemen hebben met verstaan in achtergrondlawaai, slecht in staat zijn om mondelinge instructies te interpreteren en snelle of minder duidelijke spraak te verstaan. Bij een aanzienlijk aantal van deze kinderen zijn deze luisterproblemen het gevolg van een gestoorde auditieve verwerking: gestoorde verwerking van auditieve informatie ondanks normale gehoordrempels.

Auditory Processing Disorder, ook wel aangeduid met de afkorting APD, wordt ten onrechte verward met andere stoornissen als dyslexie, leerproblemen, concentratiestoornissen, etc. Gelukkig wordt er steeds meer stilgestaan door professionele hulpverleners, ouders en onderwijzend personeel bij het bestaan van de stoornis. Er zijn tegenwoordig tal van internetsites over dit onderwerp beschikbaar. Er worden klinische programmaĺs opgezet die aandacht besteden aan auditieve verwerking en de stoornissen die ermee verband houden.

Ook wordt er ingegaan op de interdisciplinaire samenwerking tussen spraak-taal-pathologen, neurologisch onderzoekers, neuropsychologen en specialisten en wetenschappers uit tal van overige onderzoeksdisciplines. Samen zetten zij zich in om auditieve verwerkingsstoornissen te kunnen definiŰren, begrijpen, verklaren en behandelen (Bellis, 2003).

Auditieve verwerking van gesproken taal

grafiek IAS De meesten van ons vinden horen iets vanzelfsprekends. Dat houdt in dat geluid, zoals spraak, ergens in onze omgeving ontstaat en dat we dat gewoon "horenö. Er komen echter nogal wat mechanische en neurobiologische processen aan te pas voordat we de spraak die tot ons trommelvlies doordringt ook werkelijk waarnemen. Verder is ons gehoor niet louter de detectie van een akoestische prikkel. De theorie van de gegevensverwerking geeft aan dat hierbij sprake is van een samenwerking tussen een aantal bottom-up processen (of sensorische codering) en top-down processen (ofwel cognitie, taal en andere functies van een hogere orde). Beide procesrichtingen zijn van invloed op de verwerking van auditieve input en zijn om die reden bepalend voor het vermogen van een persoon om de auditieve informatie te begrijpen. Daarbij komt dat een groot deel van wat gezien wordt als centrale auditieve verwerking voorbewust verloopt; dat betekent dat het gebeurt zonder dat de toehoorder zich ervan bewust is. Tegelijk wordt zelfs de meest simpele auditieve gebeurtenis be´nvloed door cognitieve factoren van een hoger niveau, zoals geheugen, aandacht en leren (Bellis,2003).

grafiek IAS
Grafiek 2: Een vaak voorkomend audiogram

Onze kennis van de manier waarop onze hersenen auditieve input verwerken, met name gesproken taal, is verbeterd. Dit is in belangrijke mate te danken aan de komst van meer geavanceerde scantechnieken en elektrofysiologische meettechnieken. De onderzoeksresultaten van neurogenese en neuroplasticiteit hebben ons nieuwe hoop gegeven op de mogelijkheid om auditieve verwerkingsstoornissen en aanverwante stoornissen na de diagnose te kunnen behandelen door de functies van de zenuwbanen van de hersenen te veranderen (Bellis, 2003).

grafiek IAS Neuronen zijn actief dynamisch en plastisch voor wat betreft functies en verbindingen. Zij "lerenö als het ware van ervaringen. De auditieve functies die we toeschrijven aan het centrale gehoorsysteem zijn tegelijk ook gecompliceerd en talrijk. Het opvangen van een geluid, de evaluatie ervan op basis van een aantal dimensies, het loskoppelen van de achtergrond, erop reageren, het als vertrouwd herkennen en het interpreteren van de betekenis ervan, zijn stuk voor stuk functies van de hersenen (Musiek & Chermak, 1997).

Werkwijze

Intakegesprek: Tijdens dit gesprek wordt ingegaan op de auditieve problemen die de persoon ervaart.

Test

De test bestaat uit een dichotische test, audiogram en dominantietest.

Met behulp van het audiogram wordt in een muziekprogramma standaard muziek herschreven naar het individu. Dit muziekstuk wordt elke dag gedurende tien minuten beluisterd over een periode van circa 8 tot 14 weken per cd. Tijdens de review wordt weer een audiogram gemaakt en worden veranderingen meegenomen in een nieuw muziekstuk.

De totale duur van het hoorprogramma varieert van 14 weken tot maximaal 52 weken. De duur is afhankelijk van het startaudiogram, leeftijd en mate van verandering.